Zakład Mechanizacji Prac Leśnych

Zajęcia dydaktyczne z maszynoznawstwa ogólnego prowadzone były już w Katedrze Leśnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie na Wydziale Rolniczo-Leśnym od roku 1946, przez prof. dr hab. Michała Wójcickiego.

W rok po reaktywacji Wydziału Leśnego w 1963 roku powstał pod kierownictwem doc. mgr Stanisława Bielczyka Zakład Nauki o Drewnie i Towaroznawstwa Drzewnego z sześcioma pracowniami, w skład których wchodziła Pracownia Mechanizacji Prac Leśnych. W 1964 powstał Zakład Mechanizacji Prac Leśnych, którego kierownikiem był dr inż. Bolesław Wachacki (docent, od 1968), pełnił on tę funkcje do czasu przejścia na emeryturę, tj. do września 1991 r.

Po odejściu na emeryturę doc. dr inż. Bolesława Wachackiego w Zakładzie pracowało trzech pracowników naukowo – dydaktycznych dr inż. Czesław Dyduch, pełniący funkcję kierownika Zakładu oraz dwóch starszych asystentów naukowo – dydaktycznych mgr inż. Wacław Leszko i mgr inż. Robert Grabski i jeden pracownik techniczny inż. Michał Daszkiewicz. W roku 1992 z pracy odeszli mgr inż. Wacław Leszko i dr inż. Czesław Dyduch. W grudniu 1992 r. pracę na Wydziale Leśnym rozpoczął doc. dr hab. inż. Józef Walczyk, któremu powierzono funkcję kierownika Zakładu. Od 1 stycznia 1993 r. – będąc jeszcze studentami V roku zostali zatrudnieni Paweł Tylek i Robert Frankowicz na stanowisku asystenta stażysty, a po skończeniu studiów od 1 lipca 1993 r. zostali zatrudnieni na stanowiskach asystentów. Z Zakładu odeszli jeszcze kolejno mgr inż. Robert Grabski w 1995 roku i mgr inż. Robert Frankowicz w 1997 roku. Aby uzupełnić braki kadrowe na etaty asystenta naukowo-dydaktycznego zostali zatrudnieni od 1 kwietnia 1995 r. mgr inż. Mariusz Przepióra, z dniem 1 października 1997 r. mgr inż. Krzysztof Słowiński, a z dniem 1 maja 1998 r. mgr inż. Mariusz Kormanek. Z dniem 31 stycznia 1997 z pracy odszedł za porozumieniem stron mgr inż. Mariusz Przepióra.

Po oddaniu do użytki budynku dydaktycznego Wydziału Leśnego przy al. 29- listopada 46 Zakład otrzymał w 1993 r. pomieszczenia warsztatowe, halę maszyn, salę dydaktyczną i pokoje dla pracowników. Z nową kadrą i w nowych pomieszczeniach w Zakładzie rozpoczęto intensywną pracę naukowo- badawczą i dydaktyczną. Efektem tej pracy było uzyskanie przez pana mgr inż. Pawła Tylka w roku 1996 stypendium Fundacji Na Rzecz Nauki Polskiej, co pozwoliło na pogłębienie zakresu prowadzonych badań i przyśpieszenie realizacji rozprawy doktorskiej pt.„Siew punktowy i analiza cech rozdzielczych nasion wybranych gatunków drzew leśnych”, której obrona odbyła się w listopadzie 1998 r., promotorem pracy był dr hab. Józef Walczyk, prof. AR, a dr inż. Paweł Tylek został zatrudniony na stanowisku adiunkta z dniem 1.03. 1999r.

Po uzyskaniu przez kierownika Zakładu tytułu naukowego profesora w 1999 r., zarządzeniem Rektora Zakład Mechanizacji Prac Leśnych został przemianowany na Katedrę Mechanizacji Prac Leśnych.
W roku 2001 za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych, prof. dr hab. Józef Walczyk został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W Katedrze odbyły się jeszcze dwie obrony rozpraw doktorskich, a mianowicie w październiku 2003 roku rozprawę pt. „Techniczno-eksploatacyjne aspekty mechanizacji wybranych prac szkółkarskich” obronił mgr inż. Krzysztof Słowiński, a marcu 2004 roku odbyła się obrona pracy pt. „Techniczne i przyrodnicze aspekty oddziaływania kół ciągników na gleby leśne” pana mgr inż. Mariusza Kormanka.

W roku 2006 kierownik Katedry prof. dr hab. Józef Walczyk otrzymał etat profesora zwyczajnego, w tym też roku został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
W roku 2005 za osiągnięcia w dziedzinie rozwoju technologii prac leśnych i współpracy międzynarodowej prof. dr hab. Józefowi Walczykowi został nadany tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Technicznego w Zvoleniu.

Dnia 28 grudnia 2010 roku pracę w Katedrze na stanowisku asystenta naukowo – dydaktycznego podjęła dr mgr Danuta Owoc, a od 1 października 2012 została ona zatrudniona na stanowisku adiunkta.

Dnia 23 lutego 2011 roku Rada Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie nadała dr inż. Pawłowi Tylkowi stopień naukowy dr habilitowanego na podstawie rozprawy pt. „Fizyczne i biologiczne aspekty mechanicznej separacji nasion buka zwyczajnego (Fagus sylvatica L.)”

W dniu 14 maja 2014 roku Rada Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie nadała dr inż. Krzysztof Słowiński stopień naukowy dr habilitowanego na podstawie rozprawy pt. „Wpływ promieniowania mikrofalowego wyemitowanego do nieodkażonego podłoża szkółkarskiego na przeżywalność i wybrane cechy jakościowe sadzonek sosny zwyczajnej Pinus sylvestris L”.

Kierownikiem Zakładu, a następnie Katedry Mechanizacji Prac Leśnych, był nieprzerwanie przez 21 lat, prof. dr hab. Józef Walczyk, aż do 1 września 2014 roku, kiedy to nastąpiła zmiana struktury organizacyjnej Wydziału Leśnego. Z połączenia Katedry Użytkowania Lasu i Drewna oraz Katedry Mechanizacji Prac Leśnych powstał pod dyrekcją prof. dr hab. Janusza Sowy Instytut Użytkowania Lasu i Techniki Leśnej, z dwoma zakładami, a mianowicie Zakładem Użytkowania Lasu i Drewna oraz Zakładem Mechanizacji Prac Leśnych. Na kierownika Zakładu Mechanizacji Prac Leśnych powołano dr hab. inż. Pawła Tylka.

Katedra w czasie swojej działalności współpracowała naukowo z wieloma placówkami zagranicznymi m.in. Uniwersytetem Technicznym w Zwoleniu (Republika Słowacka) Uniwersytetem Rolniczym w Pradze (Republika Czeska) i Uniwersytetem Rolniczo – Leśnym w Brnie (Republika Czeska), jak również z Narodowym Lasotechnicznym Uniwersytetem Ukrainy we Lwowie.

Pracownicy Katedry dwunastokrotnie brali udział w wyjazdach zagranicznych w ramach programów Cepus i Erazmus przyczyniając się do popularyzacji nauki i wymiany doświadczeń naukowych i dydaktycznych. W ramach tych programów byli również przyjmowani w Katedrze pracownicy i doktoranci jednostek zagranicznych.

Oprócz współpracy zagranicznej pracownicy Katedry prowadzili szeroką współpracę z takimi jednostkami krajowymi jak Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie, Państwowy Instytut Maszyn Rolniczych w Poznaniu, Ośrodek Rozwojowo – Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu, Ośrodek Techniki Leśnej w Jarocinie, Leśny Bank Genów w Kostrzycy, Leśny Ośrodek Nasienny w Zwierzyńcu jak też z szeroko rozumianą praktyką a głównie ze szkółkami leśnymi Nadleśnictw Olkusz, Kłobuck, Niepołomice, Rudy Raciborskie, Bielsko – Biała, Gidle, Brzesko, Wisła czy Zakład Handlowo – Produkcyjny Agrotop Kaczmarek z Niedźwiedzia i firma Pronar z Poznania.

W Katedrze Mechanizacji Prac Leśnych prowadzono prace naukowe o następującej tematyce:
· Badania siewu punktowego i mikoryzacji sadzonek wybranych gatunków drzew leśnych,
· Konstrukcja i badania eksploatacyjne maszyn do mechanizacji prac szkółkarskich w warunkach kontrolowanych
· Wyznaczanie cech agrofizycznych nasion drzew leśnych i ich separacja,
· Konstrukcja i badania eksploatacyjne maszyn do obróbki, czyszczenia i sortowania nasion drzew leśnych,
· Prace nad techniką i technologią otoczkowania wybranych gatunków nasion drzew leśnych, zwłaszcza nasion drobnych,
· Wpływ oddziaływania mechanizmów jezdnych pojazdów na glebę leśną,
· Badania oporów roboczych i parametrów techniczno eksploatacyjnych maszyn szkółkarskich,
· Badanie pracy maszyn wielooperacyjnych do pozyskania drewna,
· Drewno jako surowiec energetyczny – technika i technologia pozyskania,
· Konstrukcja urządzeń i opracowanie metod dezynfekcji podłoża szkółkarskiego z wykorzystaniem promieniowania mikrofalowego,
· W pracach naukowych były szeroko stosowane i doskonalone filmowe metody badawcze.
· Wszystkie badania naukowe były dokumentowane przy pomocy filmu, co później wykorzystywano w dydaktyce.

W Katedrze prace magisterskie wykonało 100 studentów, 51 prace inżynierskie. Pracownicy Katedry byli też recenzentami 165 prac dyplomowych, a dr hab. P. Tylek przewodniczył ponad 200 razy Komisji do
Działalność publikacyjna i popularyzatorska pracowników katedry to 219 oryginalnych prac naukowych, autorstwo 103 rozdziałów w monografiach naukowych, 9 monografii i redakcja 28 monografii. Na międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych wygłoszono łącznie 290 referatów. Byli też recenzentami 8 monografii i podręczników w tym 3 podręczników zagranicznych. Na polu publikacji naukowych pracownicy Katedry opiniowali 123 artykuły naukowe zakwalifikowane do druku w tym wiele publikacji zagranicznych.

Z zakresu szkolenia kadry dorobek pracowników Katedry zamyka się 5 recenzjami w przewodach doktorskich, 4 recenzjami w przewodach habilitacyjnych i jednej recenzji w postępowaniu na tytuł profesora. Oprócz tego napisano 8 opinii w postępowaniu na tytuł dla pracowników uczelni zagranicznych. Przez zagraniczne ośrodki naukowe pracownicy Katedry byli też powoływani raz na członka komisji w postępowaniu na stopień naukowy doktora habilitowanego i raz na członka komisji w postępowaniu na tytuł profesora.

Katedra była organizatorem lub współorganizatorem 18 międzynarodowych konferencji naukowych oraz 10 konferencji krajowych, z których wszystkie kończyły się publikacją w recenzowanych monografii. W dorobku pracowników Katedry należy też wspomnieć o opiniowaniu 11 grantów krajowych i 5 grantów zagranicznych.

Pracownicy Katedry uzyskali świadectwa autorskie na następujące patenty i wzory użytkowe.
1. Tylek P., Walczyk J. 2008: Kolumna separacyjna do materiałów ziarnistych, zwłaszcza do nasion drzew leśnych. Patent nr. PL 200084 B1.
2. Tylek P., Walczyk J.2008: Separator pneumatyczny do materiałów sypkich, zwłaszcza do nasion drzew leśnych. Patent nr. PL 200085 B1.
3. Słowiński K., Walczyk J. 2009. Penetrometr uprawowy. Wzór użytkowy. nr 64299
4. Zgłoszenie patentowe z dnia 11.12. 2013 r. pt. Mieszadło siewnika punktowego typ PK firmy Agricola Italiana..
5. Walczyk J. 2013. Patent zgłoszony nr. P.404660. Wyciskacz sadzonek z kaset. Wdrożenie – umowa licencyjna z firmą „Marbet” Bielsko Biała, z dnia 6.03.2014.
6. Słowiński K. 2011. Urządzenie do mikrofalowej dezynfekcji gleby. Wzór użytkowy nr 65622.
7. Kormanek M. 2013. Urządzenie ciągnikowe do wywierania kontrolowanego nacisku na gruntu. Wzór użytkowy nr W.120048
8. Kormanek M. 2014. Urządzenie do monitorowania profilu lub powierzchni terenu, zwłaszcza drogi gruntowej. Wzór użytkowy nr W.120597.
9. Słowiński K., Walczyk J. 2013. Zgłoszenie wynalazku oraz prośba o objęcie go ochroną patentową w trybie krajowym: „Urządzenie do mikrofalowej dezynfekcji podłoża w workach”.
10. Słowiński K. 2013. Zgłoszenie wynalazku oraz prośba o objęcie go ochroną patentową w trybie krajowym: „Urządzenie do rozpalania kotła za pomocą mikrofal”.
11. Słowiński K. 2013. Zgłoszenie wynalazku oraz prośba o objęcie go ochroną patentową w trybie krajowym: „Przetwornik obrotów koła ciągnika”.
12. Słowiński K. 2014. Pojazd mikrofalowy do dezynfekcji podłoża. Wzór użytkowy nr 67313.
Wiele patentów i wzorów użytkowych dotyczących urządzeń pomiarowych było wykonane i zastosowane w własnych pracach badawczych.
W Katedrze były lub są prowadzone następujące tematy badawcze:
1. 1998 – 2000. Grant KBN – Wpływ obciążenia kołami maszyn na właściwości fizyko-mechaniczne i trakcyjne gleb leśnych.
2. 2000 – 2003 – Grant KBN – Analiza kryteriów sortowania nasion drzew leśnych.
3. 2004 – 2005 – Temat zlecony przez GDLP – Mechanizacja mikoryzacji i siew punktowy w namiotach foliowych nasion wybranych gatunków drzew leśnych.
4. 2006 – 2008 – Temat zlecony przez GDLP – Mechanizacja szczepienia gleby i siew punktowy nasion wybranych gatunków drzew leśnych w szkółkach otwartych.
5. 2009 – 2012 – Grant KBN – Techniczne, ekonomiczne i organizacyjne aspekty pracy w szkółkach leśnych.
6. 2011 – 2013 – Temat zlecony przez GDLP – Technologia hodowli sadzonek w korytach i inspektach z wykorzystaniem urządzeń mechanicznych oraz dezynfekcja gleby promieniowaniem mikrofalowym.
7. 2014– 2016 – Temat zlecony przez GDLP. Rozszerzenie oferty maszyn do mechanizacji prac w szkółkach leśnych.
8. 2014 – 2016 – Grant NCBiR Opracowanie nowej technologii i modelu funkcjonalnego maszyny do rekultywacji pól po uprawie wierzby energetycznej.
9. 2015 – 2017 – Grant NCBiR Funkcjonalny model automatu z systemem wizyjnym do skaryfikacji oraz oceny żywotności żołędzi na podstawie automatycznego rozpoznawania topografii zmian mumifikacyjnych.

Opracowano też i wdrożono do praktyki szkółkarskiej technologię mechanicznego wprowadzania biopreparatu mikoryzowego do podłoża szkółkarskiego oraz siewu punktowego nasion drzew leśnych.

Szczególne osiągnięcia posiada Katedra w konstrukcji i wdrażaniu do praktyki leśnej maszyn do pozbiorowej obróbki nasion drzew leśnych i mechanizacji prac w warunkach kontrolowanych oraz siewu nawozów, dawkowania biopreparatu mikoryzowego, przygotowania przedsiewnego gleby oraz siewu punktowego nasion drzew leśnych. Szczegółowy opis budowy tych maszyn, które zostały skonstruowane w Katedrze i wzbogaciły nasiennictwo i szkółkarstwo przedstawiono poniżej.